Kültürlü Kimse Ne Demek?
Kültürlü kimse ne demek? Bu soruyu en son ne zaman sordum, hatırlamıyorum ama aklıma geldikçe ilginç bir yere doğru kayıyor. Hayatımda sürekli “kültürlü” kelimesinin gölgesinde kalmış biri olarak, bu konu üzerinde derin düşünceler geliştirdim. İzmir’de yaşayan, her kafayı takıp biraz da fazla derinlemesine düşünen biri olarak, biraz da bu başlıkla ilişkilendirip hem eğlenmeye hem de düşündürmeye çalışacağım. Hadi gelin, kültürlü olmanın ne demek olduğunu, bazen absürd bir şekilde inceleyelim.
Kültürlü Olmak: Bir Kimlik Mi, Bir Rol Mü?
Öncelikle, kültürlü kimse ne demek? İsterseniz bir restoran menüsünde, sade bir çorba yerine ince bir şarap eşliğinde, “baharatların, bu lezzetle buluşan aromatik yapısını” tartışan biri olabilirsiniz. Ama bir taraftan da herkesin önünde, sokak lambasının altına bırakılmış mavi eldivene “bunun gerçekten kimsenin işine yaramadığını ama sırf rengi yüzünden neden o kadar dikkat çektiğini” anlatan biri olabilirsiniz. Kültürlü olmak bazen, sadece derin derin konuşmalar yapmak değil, daha çok “derinlik” gibi bir şeyin peşinden gitmektir.
Kültürlü Kimse Olma Yolunda İlk Adım: Kitaplık Krizi
Şimdi, çoğu insan kültürlü dediğinde ilk olarak kitaplıkları gözünde canlandırır, değil mi? (Haa, bir de o kitaplıkların önünde durup, “Bunu hala okumadım, ama okumam gerek, neyse bir ara” demek de bir nevi kültürlü olmanın bir parçası bence). Bir arkadaşımın evine gittiğimde, onun kitaplığını gördüm ve ilk anda “bu kişi kesin çok kültürlü biri” dedim. Orada, rafta durmuş bir sürü kitap vardı; ciltli ve cilalı, her biri farklı bir felsefi derinliğe sahipmiş gibi duruyordu. Fakat bir yandan da şüphelendim… Acaba kitapları sadece dekor olarak mı kullanıyordu?
Evet, bunu hepimiz yapıyoruz. Kitapları sadece dekor gibi diziyoruz, ama bazen sadece bir “bakış açısı” yaratmak için. Hadi gelin, şu sahneyi bir hayal edin:
Ben (iç ses): “Yani, ben de kitapları çok severim aslında. Şu sağdaki felsefe kitabını falan da alıp, çok derin bir şeyler anlatabilirim gibi hissediyorum. Ama şu an bir seri katil belgeseli izlemek istiyorum. Evet, kafa karışıklığı… Kültürlü olmayı istemek ile Netflix’te zombi izlemek arasında denge kurmaya çalışıyorum.”
Arkadaşım: “Sen neden bu kadar derin düşünüyorsun, ya? Gel bir yere kadar sadece ‘kültürlü’ olmak için çaba sarf etme ya.”
Ve işte, biz de burada, kültürlü olmanın sıkıcı olmamakla nasıl bağdaştığını tartışıyoruz.
Biraz Mizah, Biraz Ciddiyet: Kültürlü Olmak
Ama aslında kültürlü olmak, bazen en basit bir espriyle bile karışabiliyor. İyi bir espri anlayışına sahip olmak, bence kültürün bir parçası. Hani bazen arkadaşınızın yanına gidersiniz, siz bir espri yapar, o da ciddiyetle “Bu espriyi bir felsefi açıdan tartışmak gerek” der. Bence işte bu, tam kültürlü bir insanın yaptığını gösterir.
Bir gün şöyle bir şey yaşadım: Bir arkadaşım benden çok komik bir espri yapmamı istedi. Espri yapmayı seviyorum ama bir yandan da beyin kıvrımlarımda “kültürlü espri yapmaya ne dersin?” sesi yankılandı. Sonra şöyle bir şey söyledim:
Ben: “Bir kez felsefi bir kitap okudum, o kadar derinleştiler ki, sonunda kitap benden daha kültürlü oldu.”
Ve işte o an, kültürlü olmanın nasıl da mizahi bir hale dönüşebileceğini fark ettim.
Kültürlü Kimse Olmak: Gözlemler ve Hayal Gücü
Bir insanın kültürlü olup olmadığını anlamanın en iyi yolu, onu gözlemlemektir. Mesela, bir restorana gittiğinizde garsona “Acaba bu tabağı daha iyi bir yere koyabilir miyiz? Bu yerin ışığı buna uygun değil gibi” diyen biri… Veya bir başka arkadaşım gibi, “Sanat galerisi gezeceğiz. Beni beklemeyin, 12. yüzyılın Rönesans dönemi üzerine derin bir sohbetim var.” diyen biri… Bu insanlar, işte tam o “kültürlü kimse” tanımını içine sığdırıyorlar. Ama aslında bu sadece bir tavır, bir yaşam biçimi.
Kültürlü Kimse: “Biliyorsunuz değil mi? Shakespeare ve Dostoyevski aslında birbirlerini tanımasalar da muazzam bir arkadaşlık kurarlardı.”
Ben: “Tabii, Dostoyevski bir gün Shakespeare’e ‘Ağır kitap yazmak kadar zor bir şey yok’ derdi.”
Bunlar bir arada, kültürlü olmanın parodisi gibi olsa da, bazen gerçekten düşündüren unsurlar haline gelebiliyor.
Sonuç: Kültürlü Kimse Ne Demek?
Kültürlü kimse, aslında çok da ciddi bir şey değil. Ama işin sırrı, kültürlü olmayı sadece bir kimlik değil, bir tavır olarak görmektir. Kendinizle dalga geçerken, diğer insanlarla da samimi bir şekilde sohbet etmek… Kitaplar bir kenarda dursun, kültürlü olmanın anahtarı da gözlemlerde ve yaşamın her anında gizli. Özetle, kültürlü olmak, sadece derin konulara girmeye değil, o anın tadını çıkarmaya, mizahi bir bakış açısı ile hayatı okumaya da dayanır.
Unutmayın, kültürlü olmak bazen yalnızca bu satırlarda gizlidir.